Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności

Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności

Istnieje możliwość zawarcia pewnego kompromisu pomiędzy organami prowadzącymi postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, a sprawcą konkretnego czynu zabronionego.

Instytucja dobrowolnego poddania się odpowiedzialności może być zastosowana jedynie w przypadku prowadzenia postepowania przygotowawczego przez jego finansowy organ. Dla przykładu jest nim naczelnik urzędu skarbowego lub celno-skarbowego. Nie wyłącza to jednak możliwości zgłoszenia przez sprawcę czynu zabronionego stosownego wniosku w powyższym zakresie w sytuacji, w której organem prowadzącym postępowanie przygotowawcze jest np. prokurator. W takim bowiem przypadku, zgodnie z literą art. 134 § 4 Kodeksu karnego skarbowego obowiązkowe jest przekazanie sprawy do prowadzenia finansowemu organowi postępowania.

Chcąc skorzystać z dobrodziejstwa instytucji dobrowolnego poddania się odpowiedzialności, konieczne jest złożenie przez sprawcę stosownego wniosku. Wartym podkreślenia jest, że ów wniosek może być przedłożony nie później niż do momentu wniesienia aktu oskarżenia do sądu. O powyższej kwestii podejrzany powinien zostać pouczony. W sytuacji braku stosownego pouczenia zastosowanie znajdzie art. 16 Kodeksu postępowania karnego. Stanowi on, że jeśli organ prowadzący postępowanie m. in. zaniecha obowiązku informacyjnego, do którego był przez prawo zobligowany, nie może wywoływać to ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postepowania. Przykładowo więc, jeśli sprawca czynu zabronionego, niepouczony o możliwości wniesienia wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności dowiedział się o swym uprawnieniu z innego źródła, a jednocześnie upłynął już termin na wniesienie wniosku, gdyż akt oskarżenia przekazano do sadu, istnieje podstawa do zwrotu tego aktu przez sąd i zastosowania dobrowolnego poddania się odpowiedzialności.

Należy wskazać, że dobrowolne poddanie się odpowiedzialności jest dopuszczalne jedynie w sprawach określanych mianem lżejszych gatunkowo. Nie w każdej więc sytuacji popełnienia przestępstwa skarbowego będzie to dopuszczalne. Zgodnie z kodeksową regulacją zastosowanie omawianej tu instytucji możliwie jest jedynie jeśli czyn przestępny zagrożony jest karą grzywny. Wskazane obostrzenie co do zasady nie dotyczy wykroczeń skarbowych. Ponadto czyn zabroniony nie może być popełniony w warunkach  uzasadniających nadzwyczajne obostrzenie kary (art. 37 § 1 oraz art. 38 § 2 Kodeksu karnego skarbowego). Zastosowanie dobrowolnego poddania się odpowiedzialności nie jest również możliwe, jeśli zgłoszono interwencję co do przedmiotu podlegającego ewentualnemu przepadkowi.

Przepisy przewidują również katalog obowiązków sprawcy, niezbędnych do spełnienia przed zastosowania w konkretnym przypadku instytucji dobrowolnego poddania się odpowiedzialności. Przede wszystkim konieczne jest uiszczenie przez sprawcę całości wymagalnej należności publicznoprawnej, uszczuplonej jego czynem (przykładowo podatku, o którego niezapłacenie sprawca jest oskarżony). Ponadto podejrzany powinien uiścić kwotę odpowiadającą co najmniej najniższej karze grzywny grożącej za popełniony przez siebie czyn zabroniony. Jeżeli przewidziano zaś obowiązek przepadku przedmiotów, konieczne jest wyrażenie przez sprawcę na ów przepadek zgody. Jeśli zaś przepadek tych przedmiotów jest niemożliwy, sprawca powinien uiścić stosowną kwotę, odpowiadającą ich wartości. Ostatnim ogólnym warunkiem zastosowani omawianej tu instytucji jest również uiszczenie przez podejrzanego co najmniej zryczałtowanej kwoty kosztów postepowania.

Należy pamiętać, że złożenie przez sprawcę wniosku oraz wypełnienie opisanych wyżej obowiązków nie jest równoznaczne z zastosowaniem w konkretnej sprawie dobrowolnego poddania się odpowiedzialności. Przede wszystkim przepisy przewidują, że finansowy organ postępowania może, aczkolwiek nie musi z takim wnioskiem do sądu wystąpić – ostatecznie bowiem to sąd wyraża zgodę, w przedmiocie zastosowania dobrowolnego poddania się odpowiedzialności. Jeśliby jednak organ uznał, że w konkretnej sprawie tego typu zakończenie postepowania nie jest wystarczające, przykładowo ze względu na fakt, że wina sprawcy lub okoliczności popełnienia przez niego czynu budzą wątpliwości, może rzeczonego wniosku nie uwzględnić i prowadzić dalsze postepowanie na zasadach ogólnych. Na odmowę uwzględnienia przez finansowy organ postępowania wniosku przysługuje sprawcy czynu zabronionego zażalenie. Organ postepowania może również uzależnić uwzględnienie wniosku podejrzanego od nałożenia nań dodatkowych obowiązków. W sytuacji zaś, w której organ uzna przedmiotowy wniosek za zasadny, powinien niezwłocznie wystąpić do sądu o orzeczenie przezeń zgody na dobrowolne poddanie się przez sprawcę odpowiedzialności.

Uwzględniając wniosek o zezwolenie na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności sąd orzeka wyrokiem.

Zasadniczą tego konsekwencją jest okoliczność, że wyrok nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Karnego. Tym samym sprawca przestępstwa skarbowego traktowany jest jak osoba niekarana.

Ponadto tytułem kary za popełniony czyn orzekana jest grzywna w wysokości już przez sprawcę uiszczonej – na etapie składania przezeń wniosku o zastosowanie dobrowolnego poddania się odpowiedzialności. Ewentualny przepadek przedmiotów jest zaś wykonywany jedynie w zakresie, w jakim sprawca udzielił nań zgody. Równie istotnym jest, że uiszczenie stosownej kwoty tytułem orzeczonej grzywny nie stanowi przesłanki recydywy w sytuacji, w której sprawca popełnił umyślny czyn tego samego rodzaju.

Na koniec podkreślić należy, że żadne przepisy nie limitują ilości razy skorzystania przez tego samego sprawcę z omawianej tu instytucji, w zakresie różnych czynów. Nie istnieją również rejestry, w których figurowałaby ilość zastosowania dobrowolnego poddania się odpowiedzialności w stosunku do tego samego sprawcy

Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *